Krokwie dachowe — wymiary, przekroje i rozstaw

Krokwie to szkielet każdego dachu skośnego — pochyłe belki, na których opiera się całe pokrycie. Od ich przekroju i rozstawu zależy, czy dach uniesie śnieg, wiatr i ciężar dachówki, dlatego to jeden z najczęściej wyszukiwanych tematów przed budową.

W tym poradniku wyjaśniamy, jakie wymiary krokwi są w praktyce standardem, od czego zależy ich rozstaw, jak czyta się zależność między przekrojem a rozpiętością oraz jakie drewno wybrać, żeby konstrukcja służyła dziesięciolecia.

W skrócie

Najważniejsze rzeczy w czterech punktach:

• Krokiew to pochyła belka konstrukcji dachu, pracująca na zginanie — od kalenicy do murłaty.
• Typowe przekroje krokwi to 45x180 i 50x200 mm; mniejsze dachy stosują 40x160 mm, większe 60x200 mm i więcej.
• Rozstaw krokwi wynosi zwykle od 60 do 100 cm, najczęściej 80-90 cm.
• Przekrój i rozstaw powinny wynikać z obliczeń konstruktora — zależą od rozpiętości, ciężaru pokrycia i strefy śniegowej.

Czym jest krokiew i jak pracuje w dachu

Krokiew to pochyła belka biegnąca od murłaty, czyli belki leżącej na ścianie, aż do kalenicy dachu. Para krokwi połączonych w kalenicy tworzy charakterystyczny trójkąt, a rząd takich par ustawionych co kilkadziesiąt centymetrów — połać dachu.

W odróżnieniu od słupa czy kantówki, które pracują głównie na ściskanie, krokiew pracuje na zginanie. Ciężar pokrycia, śniegu i wiatru napiera na nią z góry, prostopadle do osi. Dlatego krokwie mają przekrój wyraźnie prostokątny — wysokość przekroju daje sztywność na zginanie, a ustawia się je zawsze na sztorc, wyższym bokiem pionowo.

Na krokwiach opiera się wszystko, co wyżej: membrana, kontrłaty, łaty i pokrycie. Przy dachach ocieplonych między krokwiami układa się też wełnę mineralną, dlatego wysokość przekroju bywa dobierana również pod grubość ocieplenia.

Wymiary krokwi — typowe przekroje

W polskich domach jednorodzinnych najczęściej spotyka się przekroje 45x180 i 50x200 mm. To zakres, który przy typowych rozpiętościach i rozstawach bezpiecznie przenosi ciężar blachodachówki i dachówki ceramicznej.

Przekrój 40x160 mm stosuje się przy mniejszych rozpiętościach lub gęstszym rozstawie krokwi, na przykład w budynkach gospodarczych, garażach i mniejszych dachach. Z kolei 60x200, 70x200 i większe pojawiają się przy dużych rozpiętościach, ciężkich pokryciach i tam, gdzie konstruktor przewiduje ponadprzeciętne obciążenie śniegiem.

Długość krokwi wynika z geometrii dachu — od murłaty do kalenicy plus okap. Standardowo przygotowujemy elementy do 6 metrów, a dłuższe ustalamy indywidualnie. Ważna zasada: przekrój dobiera się do najdłuższego odcinka między podporami, a nie do całej długości krokwi — jętka lub płatew w środku rozpiętości pozwala zejść z przekrojem niżej.

Rozstaw krokwi — od czego zależy

Rozstaw, czyli odległość między osiami sąsiednich krokwi, wynosi zwykle od 60 do 100 cm, a najczęściej spotykany zakres to 80-90 cm. Im gęściej stoją krokwie, tym mniejszy ciężar przypada na każdą z nich — więc gęstszy rozstaw pozwala użyć mniejszego przekroju i odwrotnie.

Na wybór rozstawu wpływa ciężar pokrycia, strefa śniegowa, rozpiętość połaci oraz wygoda ocieplenia — wełna mineralna ma standardowe szerokości, więc rozstaw dopasowany do szerokości maty ogranicza docinanie i mostki termiczne.

W praktyce projekt konstrukcyjny podaje komplet: przekrój, rozstaw i sposób podparcia. Jeśli budujesz z projektem, trzymaj się tych wartości. Jeśli modernizujesz stary dach albo stawiasz wiatę bez projektu, opisz nam konstrukcję — podpowiemy typowe rozwiązanie i przygotujemy elementy na wymiar.

Jakie drewno na krokwie

Krokwie wykonuje się z drewna iglastego — sosny i świerku. To gatunki o bardzo dobrym stosunku wytrzymałości do ciężaru, łatwe w obróbce i dostępne w długościach potrzebnych na dach.

Drewno na krokwie powinno być zdrowe, bez dużych zgrupowanych sęków w strefie największych naprężeń, o prostym przebiegu włókien. Znaczenie ma też wilgotność — drewno suszone mniej pracuje po zabudowaniu, co ogranicza skrzypienie, pękanie i ruchy konstrukcji. Przy dachach ocieplonych, gdzie krokiew zostaje szczelnie zabudowana, suszenie jest szczególnie zalecane.

Druga sprawa to impregnacja. Krokwie po zabudowaniu poszyciem są praktycznie niedostępne — nie da się ich później dosmarować pędzlem. Dlatego zabezpiecza się je przed montażem, najlepiej zanurzeniowo, bo preparat pokrywa wtedy każdą powierzchnię elementu, także czoła i wręby.

Krokwie a pozostałe elementy więźby

Krokiew nie pracuje sama. Murłata rozprowadza jej nacisk na ścianę, jętka spina parę krokwi w połowie wysokości i skraca rozpiętość, a płatwie ze słupami podpierają połać przy większych dachach. Dopiero komplet tych elementów tworzy więźbę dachową.

Dlatego najwygodniej zamawiać całą więźbę w jednym miejscu — wszystkie elementy wychodzą z tego samego drewna, w tych samych wymiarach i z tą samą impregnacją. Przygotowujemy komplety na podstawie projektu albo zestawienia elementów, docięte na wymiar i gotowe do montażu.

Krokwie na wymiar prosto z tartaku

Tniemy krokwie pod konkretne zamówienie — podajesz przekrój, długość i ilość albo przesyłasz zestawienie z projektu, a my przygotowujemy elementy. W razie potrzeby drewno suszymy i impregnujemy zanurzeniowo, więc na budowę trafia materiał gotowy do montażu.

Nie prowadzimy sztywnego cennika, bo każdy dach jest inny — inny przekrój, długości i ilość. Podaj, czego potrzebujesz, a przygotujemy indywidualną wycenę. Jesteśmy producentem, więc kupujesz prosto z tartaku, bez marży pośrednika, z dostawą w Lublinie, Świdniku, Piaskach, Łęcznej i całym powiecie lubelskim.