Ile desek z metra sześciennego kłód? Realny uzysk przy przecieraniu

Jednym z pierwszych pytań przy planowaniu przecierania jest „ile desek z tego wyjdzie?" Odpowiedź nie jest oczywista, bo z kłody nigdy nie uzyskuje się 100% tarcicy — część zawsze idzie na odpad. Pokazujemy, czego się realnie spodziewać.

Czym jest uzysk i co go ogranicza

Uzysk to procent objętości kłód, który ostatecznie staje się użyteczną tarcicą. Reszta — kora, obrzyna (zewnętrzne fragmenty kłody niebędące pełnymi deskami), trociny, ścinki — to odpad procesu.

Dlaczego nie da się uzyskać 100%? Kilka powodów:

• Kora — 5–10% objętości kłody, niemal zawsze odrzucana
• Obrzyna — boczne, niepełne fragmenty drewna, których nie da się sprzedać jako desek
• Trociny z każdego cięcia (każda piła „zjada" 2–5 mm drewna przy cięciu)
• Wady wewnętrzne (sęki, pęknięcia, krzywizny) — wycinane podczas obróbki

Typowy uzysk z kłód iglastych

Sosna, świerk, modrzew — to najpopularniejsze drewno w polskich tartakach. Typowy uzysk:

• Dobre, proste kłody o średnicy 30+ cm — 60–70% uzysku tarcicy
• Średnie kłody (średnica 20–30 cm) — 55–65%
• Cienkie kłody (poniżej 20 cm) — 45–55%
• Kłody bardzo krzywe lub z wadami — 35–50%

W praktyce z 10 m³ dobrych kłód iglastych zwykle uzyskuje się 6–7 m³ tarcicy.

Typowy uzysk z kłód liściastych

Dąb, buk, jesion, brzoza — uzysk podobny do iglastych, czasem nieco niższy ze względu na większe wady (sęki, krzywizny):

• Kłody dębowe wysokiej klasy — 55–65%
• Buk i jesion — 50–65%
• Brzoza, olcha — 45–60%

Wpływ wymiarów kłody

Im większa średnica kłody, tym wyższy uzysk. Powód jest geometryczny: z grubej kłody można wyciąć więcej szerokich, pełnych desek; z cienkiej — głównie wąskie deski lub kantówki, z dużą stratą na obrzynie.

Im prostsza kłoda, tym wyższy uzysk. Krzywa kłoda wymaga większych odpadów na obu końcach. Optymalna kłoda to taka, którą można położyć na ziemi i ona leży prosto.

Wpływ asortymentu — co chcesz uzyskać

Asortyment końcowy też wpływa na uzysk. Przy cięciu na:

• Standardowe deski budowlane — najwyższy uzysk (60–70% z dobrych kłód)
• Belki konstrukcyjne i kantówki — niższy uzysk (50–60%), bo wymagana prostota i jakość
• Deski podłogowe i elewacyjne — najniższy uzysk (40–55%), bo wybiera się tylko najlepsze fragmenty
• Materiał mieszany (deski + opał) — najwyższy efektywny uzysk

Co dzieje się z resztkami

Ścinki i obrzyna nie muszą iść do śmieci:

• Większe kawałki — drewno opałowe (zostają u klienta jako bonus)
• Mniejsze kawałki, kora — biomasa, kompost
• Trociny — surowiec dla producentów pelletu, podściółka dla zwierząt

Z 10 m³ kłód, oprócz 6–7 m³ tarcicy, zostaje zwykle 1–2 m³ drewna opałowego. Łączna „użyteczna" wartość to bliżej 80% materiału wejściowego.

Konkretny przykład: 5 m³ kłód sosnowych

Załóżmy, że masz 5 m³ prostych, średniej wielkości kłód sosnowych i chcesz głównie deski budowlane.

• Wyjściowo: 5 m³ kłód
• Tarcica (60% uzysku): 3 m³ desek
• Drewno opałowe ze ścinek: 0,8–1,2 m³
• Trociny: 0,3–0,5 m³ (~odpad)
• Razem użyteczny materiał: ~4 m³ z 5 m³ wyjściowych

Doradzimy w planowaniu

W Tartaku ARTMA możemy ocenić Twoje drewno przed przecieraniem i podać realistyczny szacunek uzysku. Zadzwoń lub napisz, opisz ilość i charakter swojego drewna, a podpowiemy, czego się spodziewać.