Łaty i kontrłaty — czym się różnią i do czego służą

Łaty i kontrłaty to dwa różne, ale często mylone elementy konstrukcji dachu. Spotkasz się z nimi przy każdym dachu z pokryciem na łatach — dachówką, blachą, gontem. Ich nazwy brzmią podobnie, ale pełnią inne funkcje i są inaczej ułożone. Tłumaczymy najprościej.

Co to jest łata dachowa

Łata to belka drewniana o niewielkim przekroju (najczęściej 4 × 5 cm lub 5 × 5 cm), montowana POZIOMO na krokwiach. Łaty tworzą siatkę, do której bezpośrednio mocuje się pokrycie dachu — dachówki, blachy, gonty.

Funkcja łat: utrzymać pokrycie dachu i przenieść jego obciążenie na krokwie. Bez łat dachówka nie miałaby do czego się przyczepić.

Co to jest kontrłata

Kontrłata to belka drewniana o podobnym przekroju (zwykle 2,5 × 5 cm lub 3 × 5 cm), montowana PIONOWO na krokwiach — wzdłuż krokwi, czyli z góry na dół, równolegle do spadku dachu.

Kontrłaty mocuje się przed łatami. Razem tworzą krzyżujący się ruszt: kontrłaty wzdłuż krokwi, łaty w poprzek na kontrłatach.

Główna różnica — układ i funkcja

Dwa fundamentalne różnice:

• Łata leży POZIOMO (w poprzek dachu), kontrłata leży PIONOWO (wzdłuż krokwi)
• Łata trzyma pokrycie, kontrłata tworzy szczelinę między krokwią a łatą

Po co szczelina wentylacyjna

Pod pokryciem dachu (np. pod dachówką) gromadzi się wilgoć — z opadów wnikających przez nieszczelności, z kondensacji pary wodnej, ze śniegu zalegającego na dachu. Bez wentylacji ta wilgoć osadza się na izolacji i drewnie, co prowadzi do gnicia, pleśni i utraty właściwości termoizolacyjnych.

Kontrłata podnosi łaty (i pokrycie) o swoją grubość nad membranę dachową i tworzy szczelinę 2–5 cm. Powietrze swobodnie krąży tą szczeliną od okapu do kalenicy, odprowadzając wilgoć na zewnątrz.

Kolejność montażu

Standardowa sekwencja przy budowie dachu wygląda tak:

• 1. Krokwie więźby
• 2. Membrana dachowa (folia wiatroizolacyjna) na krokwiach
• 3. Kontrłaty mocowane przez membranę do krokwi (od okapu do kalenicy)
• 4. Łaty mocowane do kontrłat (poziomo, w odpowiednim rozstawie)
• 5. Pokrycie dachu — dachówka, blacha, gont

Czy zawsze potrzebne są oba

Łaty są zawsze konieczne w dachach z pokryciem na łatach (większość pokryć poza papą bitumiczną i blachą na rąbek stojący).

Kontrłaty są dziś standardem, ale historycznie ich nie stosowano. W starych domach krokwie były bezpośrednio połączone z łatami, bez szczeliny wentylacyjnej. Współczesne wymagania izolacyjności termicznej i jakości membran sprawiają, że bez kontrłat dach zaczyna „dusić się" i krótko żyje. Dlatego dziś prawie wszędzie stosuje się oba elementy.

Drobny szczegół o dużym znaczeniu

Mimo że łaty i kontrłaty to małe i tanie elementy w skali dachu, źle dobrane (za cienkie, ze świeżego drewna, bez impregnacji) potrafią uszkodzić całą konstrukcję. Pęknięta łata pociąga za sobą pęknięcie pokrycia. Spróchniała kontrłata to brak wentylacji i gnicie membrany. To detal, na którym warto nie oszczędzać.

Co u nas znajdziesz

W Tartaku ARTMA przygotowujemy łaty i kontrłaty w standardowych wymiarach, z drewna konstrukcyjnego, suszone i opcjonalnie impregnowane. Dobieramy długości pod konkretny dach. Zadzwoń lub napisz, przygotujemy wycenę i dostarczymy z rozładunkiem HDS w Lublinie i okolicach.